به گزارش گروه سیاسی «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ بحران سیاسی اخیر در اسرائیل که صدها هزار نفر را در این کشور به خیابان ها کشانده است بیگمان فصل تازهای از مشکلات و چالشهای داخلی و بین المللی را برای این کشور رقم خواهد زد، اعتراضات گسترده مردمی علیه طرح اصلاحات قضایی بنیامین نتانیاهو حالا اساس دموکراسی ناقص در این کشور را بیش از پیش مورد حمله قرار داده است که این موضوع در سطح داخلی اسرائیل با واکنشهای جدی مخالفان در سطوح دولت، پارلمان و همچنین خشم عمومی مردمی همراه شده است.
از سوی دیگر افکار عمومی جهانی و مخالفان جدی همچون اتحادیه اروپا وآمریکای هم پیمان را بر سر راه این سناریو در سطح جهانی ایجاد و درگیر نموده است، در این گزارش قصد داریم ضمن مرور و بازخوانی به قدرت رسیدن مجدد بنیامین نتانیاهو که منشا این اختلافات و بحران آفرینیها در اسرائیل است به ابعاد و نمود این اعتراضات در سطح داخلی این کشور و واکنش های بین المللی به آن را اجمالا مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار دهیم.
بنیامین نتانیاهو از حزب لیکود ( حزب راست گرای افراطی و ملی گرا ) از سال ۲۰۰۹ تا سال ۲۰۲۰ میلادی عملا زمام کنترل دولتهای انتخابی و دولتهای موقت را در اسرائیل به عهده داشته است؛ او توانسته است در قامت یکی از موفقترین نخست وزیران اسرائیل ظاهر شود و رکورد طولانی ترین دوره مدت را در این سمت از آن خود کند.
در این مدت طولانی که نتانیاهو زمام امور را به عهده داشته است، مخالفان و دشمنان زیادی را علیه خود شورانده است علاوه بر این در سیستم قضایی اسرائیل و دادگاه عالی آن پرونده های متعددی علیه او ساخته است، غالب پرونده های علیه مربوط به پرونده فساد در خرید سیستم های تسلیحاتی و فساد در سامانه رسانه ای نخست وزیری است.
انتخابات زودهنگام کنست| پیروزی دوباره نتانیاهو در انتخابات
ائتلاف ناپایدار « لاپید-بنت » که پس از یازده سال یعنی از سال 2009 در سال 2020 توانسته بود قدرت را از نتانیاهو بگیرد، در نهایت بدلیل اختلافات حزبی نتوانست به حیات خود ادامه دهد و در نهایت نفتالی بنت با انحلال کنست انتخابات پیش از موعد را در سال 2022 رقم زدند که نتیجه آن پیروزی اوتلاف راست گرای افراطی و بر روی کار آمدن بنیامین نتانیاهو بود، ائتلافی که متشکل از حزب لیکود و برخی جریانهای راستگرای مذهبی و ملی بود که توانستند تعداد ۶۱ رای لازم از پارلمان ۱۲۰ نفری اسراییل را کسب کنند.
یکی از طرح های انتخاباتی حزب لیکود به رهبری نتانیاهو که شوآف فراوانی نیز بر روی آن صورت گرفت « طرح لوایح اصلاحی قضایی» بود هدف این طرح کاهش اختیارات دستگاه قضایی بر روند تصمیمگیریهای سیاسی و سیاستگذاری دولت و پارلمان اسراییل است که از کاهش اختیارات قضات دادگاه عالی اسراییل شروع میشود و تا افزایش نقش دولت و پارلمان در انتخاب هیات ژوری دادگاه عالی اسراییل ادامه مییابد، نتانیاهو قصد دارد بوسیله این طرح تغییرات اساسی در دستگاه قضایی ایجاد کند از جمله اینکه دولت در انتصاب قضات نقش داشته باشد و هیاتی که بیشتر اعضای آن عضو کابینه هستند، بتواند احکام دیوان عالی را لغو کند. معترضان میگویند این تغییرات استقلال دستگاه قضایی، یکی از پایههای دموکراسی اسرائیل را نقض میکند.
دادستان کل اسراییل مخالفت خود را نسبت به این طرح چنین بیان میکند: به دلیل درگیری بودن شخص نخست وزیر در پروندههای قضایی و به همچنین تعارض منافع از نظر حقوقی این طرح دچار اشکال بوده و قابل قبول نیست و باید از آن صرف نظر شود، هدف این طرح کاهش اختیارات دستگاه قضایی بر روند تصمیمگیریهای سیاسی و سیاستگذاری دولت و پارلمان اسراییل است که از کاهش اختیارات قضات دادگاه عالی اسراییل شروع میشود و تا افزایش نقش دولت و پارلمان در انتخاب هیات ژوری دادگاه عالی اسراییل ادامه مییابد.
احراز نیت شوم نتانیاهو برای مردم آتش خشم عمومی در این کشور را به جوشش در آورد و موجب گسیل صدها هزار معترض به کف خیابان ها شد، این در حالی است که «اسحاق هرتزوگ» رئیس جمهور اسراییل بعد از مشورتهایی که با مقامات مختلف از جمله اعضا دولت و چهرههای اپوزوسیون داشته است خواهان تعلیق پیشبرد این اصلاحات و گفتگو به منظور رسیدن به درکی بهتر از ماهیت اصلاحات و اعمال تغییراتی در این اصلاحات به منظور تامین نظر مخالفان شد.
شدید ترین بحران سیاسی در تاریخ موجودیت اسرائیل
همچنان با گذشت چند ماه از این اعتراضات و اعتصاب عمومی که منجر به توقف پروازها در فرودگاه بینالمللی اصلی اسرائیل و بسته شدن سفارتخانهها و کنسولگریهای این کشور در سراسر جهان شد نتانیاهو همچنان بدنبال راهی برای اجرای این لایحه است، با وجود آنکه تلویزیون اسرائیل اعلام کرده است که تغییرات گسترده قضایی به تعویق افتاده است، عزل وزیر دفاع اسرائیل یوآف گالانت توسط نتانیاهو به دلیل مخالف وی با این اقدام مبین اختلاف نظر شدید در ساختار حکمرانی این کشور و بحران جدی است که ادامه آن میتواند تا نابودی کامل این کشور نیز کشانده شود.
بزرگی اشتباه استراتژیک نتانیاهو در تصور این است که او می تواند به طور یکجانبه – حتی با اکثریت کنست – یک قوه قضاییه مستقل را نابود کند و شخصیت کشورش را تغییر دهد، اخراج پیشگیرانه وزیر دفاعش، به دلیل جرأت اظهارنظر علیه اصلاحات قضایی، این تصور را تقویت میکند که نخست وزیر سیاست شخصی خود را بالاتر از امنیت کشور قرار داده است، تصویری که در اعتراضات هزاران نفر منعکس شده است.
اخبار حاکی از آن است که برخی از اعضای حزب لیکود خود نتانیاهو و احزاب فرامذهبی در ائتلاف حکومتی او نیز او را برای کنارهگیری سخت تحت فشار قرار دادند، آنچه اکنون بیش از پیش اهمیت یافته است مقاومت خیره کننده مردم در مقابل شخص اوست که در گذشته هرگز سابقه نداشته است و این اتفاقات ضمن ضربه مهلک به اعتماد و عنصر سرمایه اجتماعی آغازی برای معضلات امنیتی تازه در درون این کشور و کش و قوس های جدید سیاسی و نظامی در ساختار سیاسی اسرائیل است.
از سوی دیگر بنظر میرسد تظاهر کنندگان با توجه به عدم اعتمادشان به نخست وزیر قصد دارند فشار را در خیابان ها ادامه دهند، اتفاقی که به هیچ وجه دور از انتظار نیست تبدیل شدن این اعتراضات به یک جنبش واقعی مردمی علیه ساختار سیاسی است، بدون شک این موضوع یک پیغام جهانی برای همه سیاستمداران است که دیگر نمیشود آن را نادیده گرفت. نتانیاهو اکنون شدیدترین بحران سیاسی داخلی را در تاریخ موجودیت اسرائیل ایجاد نموده است و کسی که در اذهان تحلیل گران روانی شخصیت های سیاسی، معروف به مرد محتاط و ریسک گریزی معرفی میشد که با امنیت ملی بازی نمیکند، اکنون رهبری است که اسرائیل را به آتش کشیده است.
انتفاضه دیگری در راه است
از مهمترین چالشهای پیش روی آینده اسرائیل که متاثر از گسترش شهرکسازیها و افزایش تعداد شهرکنشینان اسرائیلی در کرانه باختری است انتفاضه فلسطینی دیگری است که در آینده ضمن ضربه به راه حل تشکیل دو کشور، با نامیدی مردم فلسطین از شرایط در صورت تداوم اوضاع رقم خواهد خورد.
چالش دیگری نتانیاهو و اسرائیل با آن دست و پنجه نرم خواهند کرد فاصله گرفتن هر چه بیشتر هم پیمان اصلی آنها یعنی آمریکا از مسیری است که نخست وزیر اسرائیل در آن یکه تازی میکند، جو بایدن با آنکه علاقه عمیقی به اسرائیل دارد، ابراز خشم و ناامیدی خود را از این اوضاع بیان داشته است، اظهارات اخیر بایدن موید مبنی بر اینکه نتانیاهو نباید به این مسیر ادامه دهد و همچنین هیچ دعوتی از او برای سفر به واشنگتن در دستور کار نیست، وضعیت بسیار سخت فعلی نخست وزیر را بیشتر نمایان میکند.
مهمتر از آن این نکته است که تنشهای کنونی بین دولت بایدن و ائتلاف نتانیاهو شبیه هیچ تنش دیگری در تاریخ روابط آمریکا و اسرائیل نیست و سابقه نداشته است. دو کشور با وجود اختلافات عمیقی که معمولاً بر سر سیاست مربوط به موضوع فلسطین یا لبنان داشتهاند، هرگز در مورد ارزشهایی که همیشه گفتهاند مشترک هستند، تردید نداشتند. وجود اسراییل به عنوان تنها دموکراسی منطقه ای برای آمریکا – هر چند ناقص – شالوده اساسی است که حمایت از آن، هم در واشنگتن و هم در اذهان عموم مردم ایالات متحده بر آن استوار است که اکنون با بحران روبرو شده است.
سیاست های نخ نمای اسرائیل
در نهایت بنظر میرسد باتوجه به شکافهای عمیق و جامعه چند پاره و نامسجم داخلی اسرائیل که همواره در طول تاریخ استقرارش در منطقه برای ادامه حیات نیاز به تعریف دشمنان خارجی داشته است اکنون نیز با هدف آرام کردن اوضاع داخلی و حفظ جامعه شکننده خود بر سیاق راهبرد سنتیاش، با شروع بحران زایی و آغاز درگیری های تازه در نوار غزه و لبنان که در روزهای اخیر شاهد آن هستیم بدنبال انحراف افکار عمومی داخلی و خارجی از بحرانهای بی سابقه داخلیشان است.
گزارش از محمد جهاد